07 08 2010

Asya Kıtası MALEZYA

  MALAYSİA / MALEZYA Malaysia, birçok bakımdan parçalanmış görünümlü bir ülkedir: Farklı halklar, birbirleriyle kaynaşmadan, zorlamalı bir bicimde bir arada bulunmaktadır. Bağımsızlığı elde ettikten sonra kuruluş döneminde " ırk sorunları" ( özellikle dinsel nedenlerden dolayı birlikte yaşamları çok güç olan Malaysialı lar ile Çinlilerin bir arada bulunmasından doğan sorunlar ) öylesine önem kazanmıştır ki, devlet yönetim bakımından da iki ayrı birime ayrılmıştır: Biri Malezya yarımadasında, öbürü, Çin denizinden 700 km güneydoğuda bulunan Borneo adasının….... kuzeyinde. Jeoloji özellikleri bakımından Malaysia' nın iki " parcası" arasında cok büyük bir fark yoktur: Her ikisi de Güney Asya' dan Okyanusya' ya doğru uzanan dünyanın en geniş kıta sahanlık larıından biri üstünde yer alır. Son buzul dönemine kadar ( 12 000 yıl önce ) kıta sahanlığı su üstündeyken, kutuplardaki buzların erimesiyle okyanus suları yükselince sular altında kalmıştır, kenarlardaki dağlar, birbirinden ayrı iki sistemin parçalarıdır: Malezya yarımadasında dağların yükselmesi, Himalaya - Sonda sisteminin oluşumu sırasında gerçekleşmiştir. Kuzey Borneo' daki dağlarsa Büyük Okyanus' u çevreleyen sistemle bağlantılıdır. Malezya yarımadasının yapısı oldukça yalındır, yaklaşık olarak kuzeybatı - güneydoğu yönünde uzanan, ovalarla çevrili sıradağlardan oluşur. Sıradağların başlıcası, yükseltisi hemen hiçbir yerde 900 m ' nin altına düşmeyen Orta sıradağdır ( Main Range ), en yüksek noktasını Gunong Korbu….....( 2 183 m ) oluşturur,... Devamı

07 08 2010

Afrika Kıtası Zimbabve

    Zimbabve Zimbabve, Afrika'nın güneyinde, denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Doğusunda Mozambik, kuzeyinde Zambiya, batısında Botsvana ve güneyinde Güney Afrika Cumhuriyeti vardır. Eski adı Rodezya'dır. Ülkenin kuzeyini Zambezi Nehri, güneyini Limpopo Nehri çevreler. M.S. 4. asırda Banbu kabileleri bölgeye girmeye başladılar. On beşinci yüzyılda bugünkü Fort Victoria şehri (bugün Masvingo ( şehri ) yakınında Zimbabve veya Büyük Zimbabve olarak bilinen yerde bir din ve ticaret merkezi kuruldu. On beşinci asırda Mutota ve Matope yöneticileri doğuda Hint Okyanusuna ve batıda Kalahari Çölüne uzanan bir krallık kurdular. Sonradan bu krallığa Portekiz, Monomotapa krallığı adını verdi. 1505’te Portekiz Mozambik kıyısındaki Sofala’da bir üs kurdu. Buradan iç kesime giden ticâret yolları yapıldı.   MULTARE   Portekiz’in Zambezi’nin yukarılarına doğru sokulması Monomotapa Krallığını zayıflattı. Ülke 1830’larda güneyden gelen kavimler tarafından istila edildi. Bunlardan en önemlisi esas îtibariyle günümüzdeki Zimbabve’nin güney kısmında yerleşmiş olan Ndebele idi. 1888’de İngiliz Cecil Rodes, Ndebele şefinden maden işletme imtiyazı elde etti. Bunun kurduğu İngiliz Güney Afrika Şirketi, 1889’dan 1923’e kadar ülkede siyasi ve ekonomik kontrolü elinde tuttu. 1923’te Güney Rodezya (bugünkü Zimbabve) politik ve siyasi iktidarı beyaz bir azınlığa veren bir anayasa altında muhtar bir sömürge olarak İngiltere tarafından ilhak edildi. 1953’te Güney Rodezya ve Kuzey Rodezya (şimdiki Zambia) ve Nyasaland (şimdi... Devamı

07 08 2010

Afrika Kıtası ZAMBİA

    ZAMBIA Ülke Coğrafyasının Genel Görünümü Afrika kıtasının güney kesiminin ortasında ve Hint Okyanusu ile Atlas Okyanusu' ndan eşit uzaklıkta yer alan Zambia toprakları, kıtanın ortasında, yükseltisi 1 000 metre kolaylarında olan yüksek ovayı kaplar. Ülkenin tek engebeli bölümü doğuda, Malavi ile Tanzanya sınırı dolaylarındaki, göllerin bulunduğu büyük tektonik çöküntü hendeğini çevreleyen dağlardır. Doğu sınırındaki Nyika yüksek ovasının yükseltilerinden başlayarak Zambia toprakları, batı yönünde yavaş yavaş alçalmaya başlar, ülkenin doğu kesiminin aşağı yukarı tümünü kaplayan Serenje yüksek ovasından, Bangweulu ve Moero göllerinin yer aldığı geniş çöküntüye doğru alçalma yı sürdürür. Angola' yla sınırlanan batı kesimi cok daha alçaktır ve bir dizi çöküntünün bulunduğu Barotseland yüksek ovasında, yağış mevsiminde çok büyük bataklık alanlar ve su birikintileri oluşur. Büyük Orta Afrika' yı kaplayan eski granit tabanın parçalanması sonucunda ortaya cıkan lateritli toprak özellikleri gösteren yüzeyden ya da eskiden yeraltı su kaynaklarının kapladığı çukurlukların dibini örten gri renkli çamurdan ötürü, topraklar son derece verimsizdir. Zambezi ırmağının ünlü Victoria çavlanları gibi bir dizi cavlan oluşturarak gectiği vadinin bazaltlı toprakları bile pek verimli değildir. Iklim, ülkenin her yerinde aynıdır. Yağışlar ortalama 1 000 mm' yi geçer ve genellikle kasımdan marta kadar süren yaz mevsiminde düşer. Aşağı yukarı her zaman ... Devamı

07 08 2010

Afrika Kıtası TOGO

  TOGO Ülke coğrafyasının ve tarihinin genel görünümü Avrupa sömürgeçliğinin Afrika' da zorlamayla yarattığı ülkelerden biri olan Togo' nun, Gine körfezi boyunca uzanan kıyıları ancak 56 km' dir, ülke toprakları kıtanın iç kesimine doğru 540 km uzunluğunda daracık bir kordor gibi sokulur. Ülkenin adını aldığı Togo gölü gibi göllerin ve denizkulaklarının art arda sıralandığı kıyı ovasının okyanusa bakan yanı yer yer yeni alüvyonlarla kaplıdır, arkasında pek verimli olmayan, Prekambriyen döneden kalma billurlu topraklar uzanır. Kıyıdan 100 km kadar içerde ilk yükseklikler başlar: Ouali dağlarıyla, daha kuzeyde de Fazao dağlarıyla uzanan Togo sıradağları. Fazao dağları ülkenin dar topraklarını yanlamasına keserek, Atakora dağlarının ilk yamaçlarına kavuşurlar. Kuzeydeki yüksek ovanın ( Oti yüksek ovası ) hafifçe dalgalı toprakları pek verimli değildir. Cakıllı topraklar çok geçirgen olduğundan, zaten az olan yağışlar, hemen emilir. Kıyı bölgesinde ekvator iklimi egemendir, yağmur mevsiminin çok uzun olmasına karşın ( yalnız kasım - şubat ayları kurak gecer ) , yağış miktari pek fazla değildir. ( Lome' de yıllık yağış ortalaması 782 mm' yi bulur. ) Denizden gelen nemli rüzgarlara acık olan Togo sıradağlarının güney yamaclarıysa, en çok yağış alan ( 2 000 mm' nin üstünde ) Iç kesime doğru yağışlar azalır ve yalnızca kısa süren yaz mevsiminde toplanır. Bu nedenle ülkede bitki türleri de çok farklıdır, bitki örtüsünde toprağın durumu da büyük ölcüde rol oynadığından, kıyı ve denizkulakları yöresi hindistancevizi ağaçlarıyla, ... Devamı

07 08 2010

Afrika Kıtası SUDAN

SUDAN Arap dünyası ile Zenci Afrika arasında Sudan' ı anlayabilmek için ülkenin çok geniş topraklarının konumunu göz önünde tutmak gerekir. Ekvator kuşağından tropikal kuşağa, Kuzuldeniz' den Orta Afrika' nın geniş uzamlarına doğru yayılan bu topraklar, birbirinden çok değişik fiziksel bütünleri ve kültür alanlarını birbirine bağlar, bu yüzden de ülke, son derece farklı halkların ve iktisat sistemlerinin çelişkilerini içeren bir uzlaşma alanı görünümündedir. 2,5 milyon km² ' yı aşan ülke topraklarında, iklim' de son derece çeşitlidir. Güney kesiminde yazları bol yağışlı tropikal iklim egemendir. Yapraklarını döken..... ağaçlarla ve ağaçlı savanayla kaplı geniş alanlar yer yer, Nil ve baslıca kolları gibi rejimi düzenli akarsuların çığırları boyunca uzanan galaeri ormanlarıyla kesilir. Bölge, Afrika ' daki cok cesitli hayvan türlerinin son sığınaklarından biridir. Kuzeye doğru Nil' in akışı yönünde ilerledikçe yağışlar yavaş yavaş azalır ( Hartum' da 161 mm, en sıcak ayın sıcaklık ortalaması 31° C ' tir ) ve en çok güneşin tam tepede olduğu kısa dönemler de yağış düşer. Yüzey, bozkır bitki türleriyle örtülüdür, yer yer uzun kuraklık dönemlerine dayanabilen bitkilerden oluşmuş ağaçıı bitki öbeklerine raslanır. Libya' ya ve Mısır' a yakın daha kuzeydeki kuşak çöl ikliminin etkisi altındadır, yağışlar yok denecek kadar azdır, yaz aylarında sıcaklık çok yükselir, bitki örtüsü iyice çılızlaşır. Bu kesimde yalnızca Nil' in çevresindeki bölge yeşildir. ... Devamı

07 08 2010

Afrika Kıtası SENEGAL

  SENEGAL Senegal Afrika' nin en batısında yer alır. Bu alçak, kuru ve az nüfuslu ülke, 1958 yılında Fransız Uluslar Topluluğu içinde kendi kendisini yöneten bir cumhuriyet olmuş, bugünkü Mali ile kurduğu federasyonun başarısızlığı üzerine iki yıl sonra tam bağımsızlığını kazanmıştır. Yetkilerin cumhurbaşkanında toplandıgı bir cumhuriyet olan Senegal' de tek parti sistemi vardır. Ülkenin ilk cumhurbaşkanı olan ve otoriter yönetimi günümüzde de sürmekte olan Leopold Sedar Senghor' un ekonomiyi geliştirmek için çeşitli önerileri desteklemiş olmasına karşın halen ülke büyük ekonomik zorluklarla karşı karşıyadır. Senegal ekonomisi başta Fransa olmak üzere, büyük oranda dışa bağımlıdır.   Ovalar Ülkesi: Senegal yüksekliği deniz düzeyinden 180 metreyi aşmayan büyük ovalarla kaplıdır. Senegal, Saloum, Gambia ve Casamance adlarını taşıyan dört ırmağın geniş vadileri bu ovaları keser. Kuzey bölgesinin orta kısımlarında Ferlo çölünün alçak, kuru ve kumluk ovaları Sahranın güney uzantısının kalıntılarıdır. Bu bölge ile kıyı arasında daha da alçak ve nemli olan Batı Ovaları yer alır. En kuzeyde de, Senegal ırmağının sol.... ...kıyısında uzanan Fouta adlı sulak ova, Moritanya ile sınırı meydana getirir. Ülkenin yegane yaylaları doğuda, Mali' den uzanan Bambouk dağlarında ve güneydoğuda, Gine' den uzanan Fouta Djallon dağlarının kuzey kenarında bulunur. Kıyı, kum kümeleri, delta bataklıkları ve alcak tepelerle şekillenmiştir. Gambia ırmağının her iki kıyısı boyunca batıya ve doğuya doğru 320 kilometre uzanan bağımsız Gambia anayolu bu bölünmenin... Devamı

06 08 2010

Afrika Kıtası MOZAMBİK

  Mozambik / Başkent: Maputo / Resmi dil : Portekizce Ülke coğrafyasının genel görünümü Mozambik, kuzeyde Tanzanya sınırını belirleyen Rovuma ırmağının ağzından, Güney Afrika Cumhuriyeti sınırına kadar, Hint Okyanusu kıyısında 2 975 km boyunca uzanır, kıtanın ic kesimine doğru en cok sokulduğu Zambezi ırmağı kıyısındaki girintide genişliği 1 130 km' yi bulur. Adaların ( bunlardan birinin adı, devlete verilmiştir ), yarımadaların, denizkulaklarının ve geniş deltaların sıralandığı kıyı, son derece girintili çıkıntılı olduğu için, liman haline getirilmeye elverişli pek cok yer vardır. Coğunu ırmakların sürükleyip getirdiği bol tortul gereclerle kaplanmış olan kıyı ovasının kuzey kesimi cok dardır, ama Mozambik adasının güneyinde, yavaş yavaş Zambezi irmağının vadisine kadar genişledikten sonra, orada bataklığa dönüşür, Beira dolaylarında yeniden daraldıktan sonra, önce Save ırmağının, daha sonra da Limpopo ırmağının vadilerinde genişler, ülkenin güneyinde, Maputo dolaylarında dar bir seride dönüşür. Yüzey şekilleri, art arda kıvrımlı yüksek ovalardan oluşmuştur, kuzeyde, dizi dizi tepeler ve daha önemli yükseltiler yer alır. Malavi sınırında ( bu sınır Mozambik topraklarının iclerine kadar sokulur ) , Büyük Göller in bulunduğu ucsuz bucaksız tektonik cöküntü hendeği cevresindeki dağlar, Zambezi ırmağının hemen güneyinde Mozambik - Zimbab ve sınırını cizen   Inyanga sıradağları , vb. Ülkenin en yüksek doruğu Namuli dağı ( 2 420 m ) , Shirwa gölünün doğusunda, kuzeydeki yüksek toprakları güneyden cevreleyen yükseltilerde yer alır. Toprağın verimliliği, bileşimindeki alüvyon oranına göre ... Devamı

06 08 2010

Afrika Kıtası MORITANYA

  MORITANYA Ülkenin genel görünümü Afrika' da siyaseti ve torpak varlığı Moritanya' ninki kadar yapay olan bir başka ülke bulmak güçtür. 1 milyon km² ' yi aşan bu ucsuz bucaksız topraklar üstünde, 2 milyonu bile bulmayan bir nüfus yaşar. Genellikle düz cizgilerden oluşan ülkenin sınırları, Fransız sömürgeciler tarafından saptanmıştır. Afrika' nın bu kesiminde Fransızlar, yerlilerin uluscu girişimlerde bulunmalarını önlemek amacıyla, etnik grupların durumunu ya da tarihsel ögeleri göz önünde bulundurmadan sömürgeler oluşturmaya yönelmişlerdi. Böylece Moritanya, Büyük Sahra cölünün Fas sultanlarının sürekli olarak hak iddia ettikleri geniş bir parcasını Fas topraklarından ayırmak için yaratilmıştı. Moritanya' nın doğusunda Büyük Sahra, batısında Atlas Okyanusu yer alır. Aslında büyük bir bölümü cölle örtülü olan ülkenin yalınızca güneyde kalan bazı kesimlerinde sürekli bitki örtüsü görülür. En corak ve işsiz bölgeyse Yengeç dönencesinin iki yanında kalan, Mali ve Cezayir sınırı arasındaki Doğu bölgesidir. Doğu bölgesinde uzanan ucsuz bucaksız kumul denizi görünümündeki El - Cuf erginde, tek tük hayvana raslanır. Sürekli yerleşme yalnızca Cezayir ile Mali arasında kalan ücgenin daha doğusuna düşen Chegga ( Segga ) vahasında ve daha güneydeki Oualata ( Ualata ) vahalarında görülür. Büyük kumul alanı kuzeyde, Fas sınırı yakınlarında Tindouf ( Tinduf ) hamadasının ve Draa hamadasının taşlık, çakıllık e... Devamı

06 08 2010

Afrika Kıtası MADAGASKAR

MADAGASKAR Güney Hint Okyanusu' nda yer alan Madagaskar adası, dünyanın en büyük dört adasından biridir. Yüzölcümü yarım milyon kilometre kareyi aşar: kıyıları oldukca düzdür uzunluğu 1 600 km, orta yerinde genişliği 450 - 570 km' dir. Afrika kıtasından 390 km genişliğindeki Mozambik kanalıyla ayrılan ada, jeoloji bakımından yerkabuğunun en eski bölümlerinden birinin parcasıdır: " Gondwana" diye adlandırılan söz konusu bölüm eskiden Afrika. Hindistan ve Avustralya' yi iceren bir tek kara parcasıyken, sonradan yerbilim oluşumları sırasında parcalanmiştır. Adanın yerbilim acısından görünümü oldukca yalındır. Orta eksen, yer yer yozlasmış volkanik maddeler iceren granitsi kayaclı Arkeyen' den kalma bir tabandan oluşur. Bütün bu ic kesim, yükseltileri 800 - 1 800 m arasında değişen, kuzeye doğru daha da yükselen ( en yüksek yeri Tsaratanana kütlesi: 2 876 m ) bir dizi yüksekovayla kaplıdır. Doğudaki dış kesim yer yer derin kırıklarla yarılmış, bir dizi yalıyarla kıyı seridine doğru alcalan, art arda yükseltilerden oluşmustur. Kıyı ovası ile bircok mercan kayalıgının bulunduğu kıyı cizgisi arasında, birkac denizkulağı çok iyi bir iç ulaşım yolu oluturan Pangalanes kanalıyla yer yer birbirine baglanmıştır ) yer alır. Batı bölgesi, Mozambik kanalına doğru daha yumuşak bir bicimde alcalır, bu kesim daha yakın dönemde tortullarla oluşmuş ve asınma nedeniyle biraz yıpranmıştır. Özellikle kuzey kesiminde daha girintili cıkıntılı olan kıyıda, rüzgarlardan iyi korunan limanlar vardir. Iklim, Hint Okyanusu' ndan gelen muson tipi hava kütleleri ile adayı üc iklim bölgesine ayıran sıradağların etk... Devamı

06 08 2010

Afrika Kıtası BURUNDI

  BURUNDI Kücük Burundi devleti, Tangayika gölünün kuzeydoğusundaki yükseltilerde yer alır. Gölün tam kuzeyine düşen tektonik cöküntü havzasının uzantısı, yöredeki tek büyük ovayı oluşturur. Tabanı düz ama cevresi yüksek ve sarp dağlarla sarılı olan ova, ikliminin cok sıcak olması nedeniyle tropikal klima son derece elverişlidir. Ovayı doğudan kapatan Tanganyika gölünün havzasını Nil irmağının havzasından ayıran dağlar ( en yüksek nokatası Heba dağı, 2 670 m ) , kücük yüksekovalardan ve tepeleri yuvarlaklaşmış engebelerden oluşmuştur ve dağ tarımı ile hayvancılığa son derece elverişli bir ortamdır. Söz konusu engelerin doğusunda, orta yüksekova yer alır, yükseltisi 1 000 m' yi gecen bu inişli cıkışlı yüksekova yer yer vadilerle kesilmiştir. Daha doğuya gidildikce. Tanzanya sınırından başlayarak yüksekova hızla alcalır, bircok kücük göl havzası ya da bataklıklar halinde Tanzanya yüksekovasına karışır. Ekvator cizgisinin birkac derece güneyinde yer alan ülkenin iklimi, büyük ölcüde yüksekliğin etkisi altındadır. Tanganyika gölünün kuzey yönündeki zantisi olan Imbo düzlüğü, en sıcak ve en az yağış alan bölgedir. Ortalama sıcaklik 23° - 25° C arasında değişir, yılda 1 000 mm ' yi aşmayan yağışlar, özellikle kasım şubat ayları arasında yoğunlaşır. Dağlık kesimlerde 20° C' in altına düşen ortalama sıcaklık, ülkenin en kalabalık yeri olan orta yüksekova yöresinde 20° C dolayında kalır. Akarsu örtüsü acısından, Burundi' nin kutadaki en büyük iki ırmağın havzası arasında bölündügü g&o... Devamı

06 08 2010

AFRIKA KITASI ANGOLA

ANGOLA Eski bir Portekiz sömürgesi olan Angola ( Portekiz BatI Afrikası ) cetin bir iç şavaştan sonra 1975' de bağımsızlığına kavuşmuştur. Ic savaş, Angola Halk Kurtuluş Hareketi ile, ülkenin bağımsızlığını isteyen öbür gurplar arasında olmuş, sonunda Halk Kurtuluş Hareketi, ülkede bir halk cumhuriyeti kurmuştur. Atlas okyanusu kıyısındaki bu ülkenin yüzölcümü büyük olmakla birlikte ( Türkiye' nin birbucuk katı ) nüfusu azdır. Angola ile kuzeyde ufak bir kıyı bölgesi olan Cabinda arasında Zaire uzanır. Angola, Afrika Birliği üyesidir. Yer şekilleri: Atlas okyanusu kıyısında kuzey kesimde dar bir kıyı ovası olarak başlayan düzlük, yumuşak eğimle yükselerek orta ve güney kesimlerinde dik yamaclar halinde Benguela - Bie platosuna bağlanır ( 1 500 - 1 800 m. ) Kuzeydoğudaki ırmaklar Kongo havzasına, diğer bölgelerdeki akarsular ise Atlas okyanusuna dökülür. Platonun düzlüğe inişi de kuzeyde olduğu gibi yumuşak eğimle olduğu icin, ırmaklarda ulaşım olanağı vardır. Ancak, daha güneyde akarsular daha dik plato yamaclarından dökülürler. Bu şelalelerin suları barajlarda toplanarak, hidroelektrik enerjisi için yararlı duruma getirilmiştir. Kıyı ovasında sıcaklık, Atlas okyanusundan gelen serin Benguela akıntısı nedeniyle düşüktür. Platonda yağıs oranı güneyde 380 mm.' den başlayarak Cabinda bölgesinde 1 250 mm. ' ye ulaşır. Sıcaklık ortalaması yüksekliğe göre değişir. Güneydeki sıcaklık değişiklikleri, kuzeye oranla daha büyük farklılaşma gösterir. Kuzeyde güneybatı Afrika ( Nambia ) sınırındaki çöllerden... ......( Makalani ağacları )... Devamı

20 02 2010

Köle - Köleler - Kölelik

Köle - Köleler - Kölelik |  görsel 1

  Tarihte bugün köşesindeki önemli notlardan biri, ‘19 Haziran 1862 Birleşik Devletler’de kölelik resmi olarak kalktı’şeklinde. Arka planda ise yüzyıllar süren bir mücadele tarihi var Birleşik Devletler’de kanlı sömürü tarihini takip eden büyük mücadeleler sonrası köleliğin kaldırılması da ‘kanlı’ olmuştu. Köleliğin kaldırılması fikrinin tetiklediği ve sonucunda da köle düzenini kaldırıldığı Amerikan İç savaşı’nda toplam 600 bin kişi yaşamını yitirdi ve savaşa katılan askerlerin yüzde 35’i yaralandı. 1442’de bir grup Portekizli kâşif, Afrika’nın batı kıyısından getirdikleri köleleri Portekiz’ de sattı. Bu, başta Avrupa ulusları olmak üzere en acımasızı Amerika’da yaşanacak olan 400 yıldan fazla sürdürülen bir ticaretin başlangıcı oldu. DERNEKLERLE MÜCADELE DÖNEMİ Ancak 18. yüzyılda Avrupa ve Birleşik Devletler’de köle ticaretine karşı tepkiler yoğunluk kazandı, dernekler kuruldu. 1804’te Maryland’ın kuzeyindeki eyaletler köleliğin kaldırılmasına karar verdi. 1807-1808 yıllarında İngiltere ile Birleşik Devletler’de köle ticareti yasaklandı. 1833’te İngiliz sömürgelerinde kölelik kaldırıldı; 1846’da Birleşik Devletler’in özgürlük yanlısı eyaletlerinde hiç köle kalmamıştı. Kölelik Batı Hint Adaları’nda 1848’de kaldırıldıktan sonra Portekiz, Hollanda ve İspanya’ya bağlı topraklarda da yasaklandı. Ne var ki, Birleşik Devletler’in güney eyaletleri bu akımın dışında kaldı. Buradaki büyük pamuk plantasyonları için kölelerin yaşamsal bir önemi vardı. Güneydeki... Devamı